Ladakh 3 : Pushpak

കാത്തിരിപ്പു

രാത്രി 8 മണിയോടെ തിരുവനന്തപുരം എയർപോർട്ടിൽ എത്തി. അഞ്ചുപേരും ഹിമാലയം ആദ്യമായി കീഴടക്കാനുള്ള ഒരു പര്യവേഷണ സംഘത്തിനെ പോലെ സ്വയം തോന്നിപ്പിച്ചു. പത്തുമണിയോടെ വിമാനം ഏറി, രാത്രി ഒരു ഒന്നര രണ്ട് മണിയോടെ ഡൽഹി എയർപോർട്ടിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. അവിടന്നങ്ങോട്ട് 5 മണിക്കൂർ ഡൽഹി എയർപോർട്ട് ഞങ്ങളുടെ ആകുന്നു. കുറച്ചു സമയം കിടക്കും, കുറച്ചു സമയം നടക്കും, കുറച്ച് സമയം എയർ പോർട്ടിലെ വിലകൂടിയ മദ്യശാലയുടെ അടുത്തുപോയി നോക്കിനിൽക്കും.

അങ്ങനെ 5 മണിക്കൂറിലെ ഓരോ സെക്കൻഡും എണ്ണി തീർത്തു. എട്ടരയോടെയാണ് ആണ് ഞങ്ങൾക്ക് ലേയിലേക്ക് പോകുവാൻ ഉള്ള വിമാനം എത്തുന്നത്. അതിൻറെ അനൗൺസ്മെൻറ് വരുന്നതിനും വളരെ മുൻപ് തന്നെ ഞങ്ങൾ ഗേറ്റിന്റ അടുത്തു പോയി സ്ഥാനം പിടിച്ചു .

കേളൻ

അങ്ങനെ ഗേറ്റിലേക്ക് എത്താനുള്ള അനൗൺസ്മെൻറ് വന്നു. അപ്പോൾ കൂട്ടത്തിൽ നേതാവിനെ കാണ്മാനില്ല. കേളൻ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കേളന്റെ ഒരു സ്വഭാവം പ്രത്യേകം എടുത്തു പറയേണ്ടതാണ്. പുള്ളിക്കാരൻ ഐടിസി യുടെ ഒരു സ്പോൺസർ ആണ് . ഒരു ദിവസം ഒരു നാലഞ്ചു പാക്കറ്റ് സിഗററ്റ് എങ്കിലും കത്തിച്ചു തീർക്കും . പൊലൂഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പുള്ളിക്ക് പ്രത്യേകം എടുക്കണമെന്നാണ് ഞങ്ങളുടെ ഇടയിൽ പറയുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഫോട്ടോ ഹിമാലയത്തിലെ ഏതോ ഒരു സ്ഥലത്തെ കടയിൽ ചില്ലിട്ടു വെച്ചിട്ടുണ്ട്. കാരണം ടൗണിലെ നാല് കടകളുടെ മുഴുവൻ സിഗരറ്റും ഇദ്ദേഹം ഒറ്റയടിക്ക് വാങ്ങിച്ചു തീർത്തു . കൂട്ടത്തിൽ പറയേണ്ട ഒരു കാര്യമുണ്ട് വിമാനത്തിലെ ബോർഡിംഗ് പാസ് വാങ്ങിയപ്പോൾ , അത് തന്ന ചേച്ചിയോട് വിൻഡൊ സീറ്റ് തരണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കാൻ ഞാൻ മറന്നില്ല. പ്രതീക്ഷയില്ലായിരുന്നു എങ്കിലും അവർ വിൻഡോ സീറ്റ് തന്നെ എനിക്ക് തന്നു.

ഉയരങ്ങളിൽ

അങ്ങനെ വിമാനത്തിനുള്ളിൽ കയറി. എനിക്ക് വിൻഡോ സീറ്റ് ആണെന്ന് അറിയാവുന്ന കേളൻ കൊച്ചുകുട്ടികളുടെ കൂട്ട് എന്നെ തള്ളിമാറ്റി സീറ്റിനുവേണ്ടി വാശിപിടിച്ച് കയറിയിരുന്നു. കുഞ്ഞു മനസ്സിനെ വേദനിപ്പിക്കാൻ പറ്റാത്തതുകൊണ്ട് ഞാൻ ക്ഷമിച്ചു. വിമാനത്തെ പറ്റി എടുത്തുപറയേണ്ടതാണ് താരതമ്യേന പഴക്കം തോന്നിക്കുന്ന ഒരു വിമാനം ചിറകുകൾ എല്ലാം ഫാൻ പോലെയാണ്. ഹിമാലയത്തിനു മുകളിലൂടെ പറക്കുമ്പോൾ വായുവിന്റെ മർദ്ദം കുറവാണെന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്, അത് താങ്ങുമോ ആവോ ചെറിയ പേടി! വിമാനം മുന്നോട്ട് നീങ്ങി തുടങ്ങിയപ്പോൾ തന്നെ ഒരു കുലുക്കവും ചാട്ടവും ഒക്കെ ഉണ്ട്. ചാഞ്ചാടി ചാഞ്ചാടി ഒടുവിൽ പുഷ്പകവിമാനം ആകാശത്തേക്ക് ഉയർന്നു. കുറച്ചു സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ വിമാനത്തിന് വിറയൽ കൂടിയതായി തോന്നി തുടങ്ങി. താഴെ ചില കുന്നുകൾ ഒക്കെ കണ്ടു തുടങ്ങി. മേഘങ്ങളുടെ ഇടയിലൂടെ കൂർത്ത് നിൽക്കുന്ന കൊടുമുടികളുടെ തലപ്പുകൾ കാണാൻ നല്ല ഭംഗിയാണ് . അങ്ങിങ്ങ് മേഘങ്ങളുടെ വിടവിലൂടെ താഴ്‌വാരത്തെ ഹരിതാഭയുടെ ഭംഗി കണ്ടു.

ഹിമാചൽ പ്രദേശ്

അങ്ങനെ നീങ്ങി തുടങ്ങി കുറച്ചു സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ വിമാനം ഹിമാലയത്തിന്റെ പാർശ്വ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് അതായത് ഹിമാചൽ പ്രദേശിന്റെ മുകളിലൂടെ ആയി യാത്ര. ഹിമാചൽ പ്രദേശ് വളരെ മനോഹരമായ ആയ ഒരു സ്ഥലമാണ് . മഞ്ഞണിഞ്ഞ കൊടുമുടി തലപ്പുകൾ, ചാര നിറമാർന്ന നടു ഭാഗവും , കരിം പച്ച നിറമാർന്ന മരങ്ങളും, മലമടക്കുകളിലൂടെ കുതിച്ച് പതഞ്ഞ് ഒഴുകി എത്തുന്ന വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും , അരുവികളും, പല പല അരുവികൾ ഒന്നായി വെള്ളി പാദസരം പോലെ വെയിലിൽ വെട്ടിത്തിളങ്ങുന്ന നദികളും ചേർന്ന താഴ്‌വര.ഒക്കെ കൂടി ഒരു സ്വർഗ്ഗം ഭൂമിയിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു
.

ലഡാക്ക്

വിമാനം കുറച്ചുകൂടി ഉയരത്തിലേക്ക് എത്തിയ പോലെ ഒരു തോന്നൽ, കാരണം സാമാന്യം നല്ലപോലെ ചിറകുകൾ വിറക്കുന്നുണ്ട് . പൈലറ്റിന്റെ അനൗൺസ്മെൻറ് വന്നു, നമ്മൾ ലഡാക്ക് ഭൂവിഭാഗത്തിന് മുകളിലൂടെയാണ് ഇപ്പോൾ സഞ്ചരിക്കുന്നത് .ആകാംക്ഷയോടെ താഴേക്ക് നോക്കി ചാര നിറമാർന്ന കുറച്ച് ചാമ്പൽ കൂനകളെ ഉപമിക്കുന്ന കുറേ മലനിരകൾ. എല്ലാ മലയുടെയും മുകളിൽ കുമ്മായം വെച്ചത് പോലെ വെള്ള നിറം ഉണ്ട് . മേഘങ്ങളെ അധികം കാണാനില്ല.

താഴ്‌വര നല്ലപോലെ കാണുവാൻ ആകുന്നുണ്ട്. അനൗൺസ്മെൻറ് "ഇപ്പോൾ പോകുന്നത് സ്പിറ്റി വാലിയുടെ മുകളിലൂടെയാണ് ". താഴേക്ക് നോക്കി വലിയ രസം ഒന്നും തോന്നിയില്ല. അങ്ങിങ്ങായി ആയി നിൽക്കുന്ന പച്ചപ്പുകൾ, അരഞ്ഞാണം പോലെ ഒഴുകുന്ന നദികൾ. കുറച്ചുകൂടി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മലകളെ ആസകലം മഞ്ഞു മൂടിയ കാഴ്ചകൾ കാണുവാൻ സാധിച്ചു. ഹിമാനികൾ ആണ് താഴെ കാണുന്നത് എന്ന് പൈലറ്റ് പറയുന്നുണ്ട്. ഇപ്പോൾ കാണുന്ന മലകൾ ആസകലം മഞ്ഞു മൂടിയിരിക്കുകയാണ്. താഴ്വാരം വരെയും ഇപ്പോൾ ഇതുതന്നെയാണ് സ്ഥിതി . താഴ്വാരത്തിൽ ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ മഞ്ഞിൻറെ വെളുത്ത നിറം കാണാനില്ല , അവിടെയാണ് വെള്ളം ഉള്ളത്. ഒഴുകുന്ന, ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള മഞ്ഞു എന്ന് വേണമെങ്കിൽ പറയാം. ഇത് വർണ്ണിക്കാൻ ആകാത്ത ഒരു കാഴ്ചയാണ് , കണ്ടു തന്നെ മനസ്സിലാക്കണം. മഞ്ഞിനെ ഒരു പടുകൂറ്റൻ ട്രാക്ടർ കൊണ്ട് ഉഴുതു വലിച്ചു കൊണ്ടു പോയത് പോലെ ഒരു ഫീൽ.

ഇത് പറഞ്ഞപ്പോൾ എല്ലാ ആൾക്കാരും കൂടെ വിമാനത്തിൻറെ ചില്ലു ജാലകത്തിലൂടെ ഉന്തിത്തള്ളി നോക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. വെയിറ്റ് ബാലൻസ് നഷ്ടപ്പെട്ട് വിമാനം അപകടത്തിൽ പെടുമോ എന്ന് ഞാൻ ഭയന്നു. താഴെയുള്ള കാഴ്ചകൾ വേറെ എങ്ങും കാണുവാൻ കിട്ടാത്തത് ആയിരുന്നു. മഞ്ഞണിഞ്ഞ കൂർത്ത കൊടുമുടികളിൽ നിന്ന് മഞ്ഞുരുകി ഒഴുകി ഉണ്ടായ ഹിമാനികളുടെ പാത. പല നദികളുടെയും ഉത്ഭവം ഹിമാനികൾ നിന്നാണ്.

കുറച്ചുകൂടി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവ എല്ലാം മാറി പഴയപോലെ ചാരനിറം നിറഞ്ഞ മരുഭൂമിക്ക് സമാനമായ പ്രദേശത്തേക്ക് എത്തിപ്പെട്ടു. ഓറഞ്ച് നിറമാർന്ന മലകളാണ് ഇപ്പോൾ കാണുന്നത്. താഴ്വാരങ്ങളിൽ നല്ല പച്ചപ്പ് ഉണ്ട്. അവിടെ ഇവിടെ ആയി വീടുകളും മറ്റും കാണാൻ ആകുന്നുണ്ട്. ജനവാസമുള്ള മേഖലയിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്നതായി തോന്നുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി മലകളിൽ നിന്ന് മണ്ണൊലിച്ച് താഴ്‌വാരത്തെത്തി, അവിടെ മരങ്ങളും മറ്റും വളർന്നു. സൂര്യപ്രകാശത്തിന് അനുസരിച്ച് ഇവിടെ മലകളുടെ നിറവും മരങ്ങളുടെ നിറവും എല്ലാം മാറിമറിയുന്നു. ചിലത് ചുവന്ന മലകൾ, ചിലത് കൽക്കരിഖനി പോലെ കറുത്തിരുണ്ട മലകൾ, ചിലതാകട്ടെ ആറ്റുമണൽ ഉണ്ടാക്കിയതുപോലെ സ്വർണ്ണവർണ്ണം ആയിരുന്നു. ഇങ്ങനെ ഒട്ടനവധി മലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഒരു താഴ്വാരത്തിലേക്ക് വിമാനം പതുക്കെ താഴ്ന്നിറങ്ങി.
   .

പൈലറ്റ് ലഡാക്കിനെ പറ്റി ഒരു ചെറിയ വിവരണം തന്നു . മറ്റു സ്ഥലങ്ങൾ പോലെയല്ല മഴ അപൂർവം, അതിനാൽ മഴനിഴൽ പ്രദേശം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും 15000 അടി (4000m) ഉയരത്തിലാണ് ലഡാക് എന്ന ഭൂവിഭാഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ലഡാക്ക് ഒരു സ്ഥലമല്ല, ലേ തലസ്ഥാനം ആയുള്ള ഒരു ഹിമാലയൻ ഭൂവിഭാഗം ആണ്

അൾട്രാവയലറ്റ്

ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതിനാൽ അൾട്രാവയലറ്റ് രശ്മികളുടെ പ്രഭാവം വളരെ കൂടുതലാണ് . ആയതിനാൽ എല്ലാവരും സൺഗ്ലാസ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടതാണ് എന്ന് ഉപദേശിച്ചു. അങ്ങനെ വിമാനം വിമാനത്താവളത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. യാത്രക്കാരെ നന്ദിപറഞ്ഞു ഇറക്കുന്നതിന് ഇടയിൽ പുറത്തിറങ്ങുന്നതിനു മുൻപേ സൺഗ്ലാസ് വെക്കണമെന്ന് എയർഹോസ്റ്റസ് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. കാരണം അൾട്രാ വയലറ്റ് രശ്മികൾ അത്രയ്ക്ക് ശക്തമാണ് ഇവിടെ. ഒരു പ്രാവശ്യമെങ്കിലും സൂര്യനെ നോക്കാൻ ഇടയായാൽ അത് നിങ്ങളുടെ കാഴ്ചയെ ബാധിക്കുകതന്നെ ചെയ്യുമത്രേ.

Chapter Ladakh 2: Count down to Launch

കടമ്പ

ഇനിയുള്ള അടുത്ത കടമ്പ എന്ന് പോകണം എന്നുള്ളതാണ്. ലെ-മണാലി ഹൈവേ തുറക്കുന്ന ലക്ഷണമൊന്നും കാണുന്നില്ല. മാത്രമല്ല, ടൂർ ഓപ്പറേറ്റർന്റെ അഭിപ്രായവും മറ്റു ലേഖനങ്ങളും വായിച്ചതിൽ നിന്നും ഹൈവേ തുറന്നാൽ ഉടൻതന്നെ പോകുന്നത് നല്ലതല്ല. കാരണം പിന്നെയും വീഴുവാൻ കാത്തിരിക്കുന്ന കല്ലുകളും ഹിമപാളികളും , ഇടിഞ്ഞു താഴാൻ കാത്തിരിക്കുന്ന ചെളിക്കുണ്ടുകളും ഉണ്ടാവും. എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും റോഡ് ഗതാഗതം പൂർണമായും തടസ്സപ്പെടാം. അങ്ങനെ തടസ്സപ്പെട്ടാൽ ഹിമാലയയാത്രയുടെ ഒരു പ്രത്യേകത എന്ന് വച്ചാൽ.. ലെ മുതൽ മണാലി വരെ ഒരൊറ്റ വഴിയേ ഉള്ളൂ ആ വഴിയിൽ എവിടെ തടസ്സപ്പെട്ടാലും അതിനെ മാറി കയറി പോകാൻ വേറൊരു വഴിയില്ല അതായത് ബൈപ്പാസുകൾ ഇല്ല എന്ന് തന്നെ പറയാം . നമ്മൾക്ക് ആണെങ്കിൽ 10 ദിവസം 15 ദിവസമായ വിഷമത്തിൽ നിന്നും ഇതുവരെ കരകയറാൻ ആയിട്ടുമില്ല . ഇനി ഒരു ദിവസം കൂടി കൂടിയാൽ ജോലിയെ ബാധിക്കും എന്ന് വരെ വരെ തോന്നി തുടങ്ങി.

ജി എസ് ടി ഓഫർ

അങ്ങനെയിരിക്കെ രാജ്യം ഒരു മാറ്റത്തിന്റെ പ്രഭാതത്തിലേക്ക് കാലെടുത്തുവെച്ചു . രാജ്യത്തെ ടാക്സ് വ്യവസ്ഥകൾ മാറ്റിമറിക്കാൻ പോകുന്നു . ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള ടാക്സ് രീതിക്ക് പകരം ജി എസ് ടി നടപ്പാക്കുവാൻ ഗവൺമെൻറ് തീരുമാനിക്കുന്നു. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ കൊച്ചുമുതലാളിക്ക് 10 പുത്തൻ കിട്ടുന്ന സമയമാണ് . പുള്ളിക്കാരൻ ആ ചിന്തയിലേക്ക് സാവധാനം ഊർന്നു വീണു . ഹിമാലയ യാത്ര ഹിമ പാളി വീണപോലെ തണുത്തു തുടങ്ങി.

അങ്ങനെ ജൂൺ അവസാനം ആയെന്നു തോന്നുന്നു.നനുനനുത്ത മഴയുള്ള ഒരു രാത്രിയിലെ എട്ടുമണി കുഞ്ഞൂട്ടൻ വിളിക്കുന്നു. "വിമാനടിക്കറ്റിനു 2500 രൂപ ഡൽഹി വരെ, ജി എസ് ടി ഓഫറാണ് അരമണിക്കൂറിനുള്ളിൽ തീരുമാനിക്കണം. ബുക്ക്ണോ വേണ്ടയോ? " . ഞാൻ പറഞ്ഞു "കൊച്ചുമുതലാളിയെ വിളിച്ചു ചോദിക്കട്ടെ". വിളിച്ചു, ഫോണെടുക്കുന്നില്ല! കുഞ്ഞൂട്ടന്റ കാൾ പിന്നെയും വരുന്നു. "സമയം തീരാറായി എന്തു ചെയ്യണം ?" വരുന്നിടത്ത് വച്ച് കാണാം എന്തായാലും നാല് പേരുടെ പേരിലും ബുക്ക് ചെയ്യുക. ബുക്ക് ചെയ്തു! അതു കഴിഞ്ഞ് കൊച്ചുമുതലാളി തിരിച്ചുവിളിക്കുന്നു, എന്താ കാര്യം? ഡൽഹിയിലേക്കുള്ള ടിക്കറ്റ് ബുക്ക് ചെയ്തു. നന്നായി, മുന്നോട്ട് വച്ച കാൽ പിന്നോട്ടില്ല എന്ന് കൊച്ചുമുതലാളി.

ഏകദേശം ഒരു അര മണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞു കാണും, കേളൻ വിളിക്കുന്നു , ഒരാൾ കൂടിയുണ്ട് ,ഒരു ടിക്കറ്റ് കൂടി ബുക്ക് ചെയ്യണം ബുക്ക് ചെയ്തു, ചെയ്തു 6700 രൂപ ,അതേ പ്ലെയിൻ , അതേ സീറ്റ് ,അതേ സമയം! വൈകിയതിന് 5000 രൂപ പോയിക്കിട്ടി. അങ്ങനെ ഒരു അഞ്ചാമൻ കൂടി നാൽവർ സംഘത്തോടൊപ്പം ചേർന്നു.

ജൂലൈ 14 ആം തീയതി രാത്രി 10 മണിക്ക് വിമാനം തിരുവനന്തപുരത്തു നിന്നും ഡൽഹിയിലേക്ക് . രാത്രി രണ്ട് മണിക്ക് ഡൽഹി എത്തും. പിന്നെ അഞ്ച് മണിക്കൂർ ഡൽഹി വിമാനത്താവളം നമ്മുടെതാകുന്നു. ലേയിലേക്ക് 11 മണിക്കാണ് വിമാനം, പന്ത്രണ്ടരയോടെ ലെ വിമാനത്താവളത്തിൽ ഇറങ്ങും.

ഉത്രാടപ്പാച്ചിൽ

ദൈവമേ ഇനി 15 ദിവസം കൂടി ഇല്ല . ലീവ് പോലും എടുത്തിട്ടില്ല .എല്ലാം ശരിയാക്കാൻ 15 ദിവസം മാത്രം. വീട്ടുകാരോട് പോലും പറഞ്ഞിട്ടില്ല! ആദ്യം ഓഫീസിലും വീട്ടിലും പറഞ്ഞു സമ്മതം മേടിച്ചു. പിന്നീട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള വസ്ത്രങ്ങളുടെയും മറ്റ് സാമഗ്രികളുടെയും ശേഖരണം ആയി. ഒരു നല്ല ബാഗ് പോലുമില്ല. ഹിമാലയത്തിലേക്ക് ആണ് പോകുന്നത് തണുപ്പിനെ വെല്ലാൻ പറ്റിയ ഉടുപ്പ്കളും, അടിവസ്ത്രങ്ങളും, ജാക്കറ്റും, ഷൂസും എല്ലാം വാങ്ങിക്കണം. പല സ്ഥലത്തായി പോയി ഇതെല്ലാം വാങ്ങിച്ചു കൂട്ടി. തൊപ്പിയും കയ്യുറയും ജാക്കറ്റും അൾട്രാവയലറ്റ് രശ്മികളിൽ നിന്നും കണ്ണിനെ രക്ഷിക്കാൻ കറുകറുത്തൊരു കണ്ണടയും വാങ്ങി. ആകെ ഒരു കറുപ്പ് മയം.

ഓക്കേ ട്രിപ്പ് റെഡി. അപ്പോഴേക്കും ദിവസം പത്താം തീയതി ആയി അത്യാവശ്യത്തിനുള്ള കുറച്ചു ഗുളികയും ബാൻഡുകളും മറ്റും വാങ്ങണം അത് വാങ്ങാൻ ഞാൻ ഇറങ്ങിയപ്പോഴാണ് മഞ്ഞണിഞ്ഞ മലനിരകളിൽ അതിർത്തികളിൽ കാവൽനിൽക്കുന്ന നമ്മുടെ പട്ടാളക്കാരെ ഓർമ്മവന്നത് ഒരു ദേശീയപതാക വാങ്ങണം. അതിനുവേണ്ടി ആയി ഉത്രാടപ്പാച്ചിൽ. ടൗണിലെ ഒരുമാതിരി എല്ലാ കടകളിലും കയറിയിറങ്ങി. കാറുകളിൽ വെക്കുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക് കൊടികൾ അല്ലാതെ പതാക ആയിട്ട് ഉള്ളത് ഇല്ല. ഒടുവിൽ കുറെയേറെ തിരഞ്ഞിട്ട് ഒരു കടയിലെ ഒരേയൊരു ഒരു പതാക വാങ്ങിച്ചു. കുറച്ചു വലിപ്പം കൂടുതലാണ് എന്നേയുള്ളൂ കുറഞ്ഞിട്ടില്ല നല്ല സന്തോഷമായി. അപ്പോഴേക്കും സമയം രാത്രി പത്തുമണി ഇനി കഷ്ടി 48 മണിക്കൂർ ഇല്ല പാക്കിംഗ്ന് . തിരികെ വീട്ടിലേക്ക് വച്ചുപിടിച്ചു. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഒരു ഫോൺകോൾ വന്നു. എഎംഎസ് അഥവാ അക്യൂട്ട് മൗണ്ടൈൻ സിക്ക്നസ്ന്ന് ഒരു മരുന്നുണ്ട്, കുറച്ചു വാങ്ങിച്ചു വെക്കു. എന്തായാലും എനിക്ക് അത് ആവശ്യം വരും എന്ന് എൻറെ സ്വന്തം ആരോഗ്യസ്ഥിതിയെ അറിയാവുന്ന ഞാൻ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ തീരുമാനിച്ചു, ഒരു രണ്ടു കെട്ട് വാങ്ങിച്ചു തിരിച്ചു വീട്ടിലെത്തി.

പതിനാലാം തീയതി വൈകുന്നേരം ആയപ്പോൾ ഒരു മാതിരി എല്ലാം കുത്തിനിറച്ച ഒരു ചാക്കുകെട്ട് പോലെയായി ബാഗ്. പിന്നെ ഒരു ചെറിയ ബാഗും ഇത്രയേ ഉള്ളൂ. ഹിമാലയത്തെ പറ്റി ക്ലാസ്സ് എടുത്തിട്ടുള്ള കേളനും കുഞ്ഞൂട്ടനും പറഞ്ഞത് ഏതു നിമിഷവും ഈ ബാഗുകളും ചുമന്നു നടന്നു കയറാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പ് വേണം കാരണം ഹിമാലയം അപ്രതീക്ഷിതമായ മാറ്റങ്ങളുടെ കലവറയാണ്.

ജ്ഞാനികളുടെ എല്ലാ വാക്കുകളും മനസ്സാ വാചാ കർമ്മണാ അനുസരിക്കാൻ തയ്യാറെടുത്തു കൊണ്ട് ഇടിച്ചുക്കെട്ടിയ ബാഗും മഞ്ഞു വെള്ളം കയറാത്ത ഷൂകളും മറ്റും ഒക്കെ ധരിച്ച് ഞങ്ങൾ ജൂലൈ 14 ആം തീയതി രാത്രി 8 മണിയോടെ തിരുവനന്തപുരം എയർപോർട്ടിൽ എത്തിച്ചേർന്നു.

Chapter Ladakh 1: Budding

ഏപ്രിൽ 11 2017

വട്ടവടയിലെ ഒരു തണുത്ത പ്രഭാതം , മൂന്നു സഞ്ചാരികൾ , ഉറക്കമുണർന്നു അടുത്തയാത്രയെ പറ്റി  ചിന്തിക്കുന്നു

ലഡാഖ്  ഒരു തീരാമോഹമാണ് . മനസ്സിലെ  മിന്നിമറയുന്ന ചിത്രങ്ങളിൽ മഞ്ഞണിഞ്ഞ ഹിമാലയം അതിരിട്ട ലഡാഖ്. ജൂലൈ ആണ് നല്ല സമയം . വല്യ തണുപ്പുണ്ടാവില്ല , മഞ്ഞു മാറി റോഡുകൾ സഞ്ചാരയോഗ്യമാവും . വരട്ടെ നോക്കാം .

മെയ് 24 2017

അതിരാവിലെ രാവിലെ കൂട്ടത്തിലെ കടും സഞ്ചാരി വിളിക്കുന്നു സ്വരത്തിൽ സങ്കടം ആഴത്തിൽ നിഴലിച്ചിട്ടുണ്ട്. തൻറെ ആദികൈലാസ യാത്ര മുടങ്ങി . ആരോഗ്യ പരിശോധനയിൽ അയോഗ്യനാക്കപ്പെട്ടു, കാരണം രക്താതിസമ്മർദ്ദം! ജീവിച്ചിരിക്കണോ വേണ്ടയോ എന്നതാണ് പുള്ളിക്കാരൻ സംശയം. വട്ടവടയിൽ വിത്തുപാകിയ ഹിമാലയ യാത്ര എടുത്തിട്ട് ജീവിതം മുന്നോട്ടു നീക്കി കൊടുത്തു.

ഹിമാലയ യാത്രയ്ക്ക് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞത് നാല് പേർ വേണം, മൂന്നുപേർ റെഡിയായിട്ടുണ്ട്. നാലാമനായി തിരച്ചിൽ തുടങ്ങി, ഒടുവിൽ ഒരു സോഫ്റ്റ്‌വെയർ കൊച്ചുമുതലാളി വരാമെന്ന് സമ്മതിച്ചു. ഇനി പ്ലാനിങ് ആകെ മൊത്തം 10 ദിവസം മാത്രമേ എല്ലാവർക്കും ചെലവഴിക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ, അതിനാൽ കേരളം മുതൽ ലഡാക്ക് വരെയുള്ള ഉള്ള യാത്ര വിമാനത്തിൽ ആക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. നേരിട്ട് ലേയിലേക്ക് അവിടെനിന്ന് അവിടെനിന്ന് കരമാർഗ്ഗം ലഡാക്ക് ചുറ്റി മണാലിയിലേക്ക്.

പ്ലാനിംഗ് തുടങ്ങി

കൂട്ടിയും കിഴിച്ചും പ്ലാനിങ് ഓട് പ്ലാനിങ്. കൂട്ടത്തിൽ കാശ്മീർ കീഴടക്കിയ രണ്ടു പ്രതിഭകൾ ഉണ്ട് അവർ രണ്ടുപേരും പോയ കാശ്മീർ യാത്രയുടെ അനുഭവസമ്പത്ത് മിഴാവ് എടുത്തു കൊട്ടിപ്പാടി. അല്പജ്ഞാനികൾ ആയ ബാക്കി ഞങ്ങൾ രണ്ടു പേര് തലയാട്ടി തലയാട്ടി മടുത്തു. സ്പിറ്റി,  സൂരജ് താൽ, വാലി ഓഫ് ഫ്ലവേഴ്സ് ... എന്നിങ്ങനെ മനംകുളിർപ്പിക്കുന്ന പേരുകൾ പറഞ്ഞു കൊതിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ എന്ത് ചെയ്യാം, 10 ദിവസം മാത്രമേ ഉള്ളൂ കയ്യിൽ. ഒടുവിൽ അങ്ങനെ പല പല ഒടുവിലുകളുടെ ഒടുവിൽ തീരുമാനിച്ചു ലേ വരെ വിമാനമാർഗം അവിടുന്ന് ലഡാക്ക് ചുറ്റി മണാലിയിലേക്ക് , ബേസിക് ലഡാക് ഊരുതെണ്ടികളുടെ ഡിഫാൾട്ട് റൂട്ട് മാപ്പ് .

തീരുമാനിച്ചാൽ പിന്നെ മാറ്റമില്ല. പക്ഷേ സ്വയംപ്രഖ്യാപിത കേളൻ .ഈ വ്യക്തിയെ പ്രത്യേകം എടുത്തുപറയേണ്ടതാണ്. അദ്ദേഹം സ്വയം കേണൽ ആണെന്നാണ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്, ആയതിനാൽ ഇനിമുതൽ ഈ യാത്രാവിവരണത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ കേളൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നതായിരിക്കും. നമ്മുടെ കേളന് ഒരു ചെറിയ അപേക്ഷ, കാലു പിടിച്ചു എന്ന് വ്യംഗ്യം , താൻ കുറെയേറെ പ്രാവശ്യം ചുറ്റിയ വഴികളാണ് രണ്ടു മൂന്നു ചെറിയ സ്ഥലങ്ങൾ കൂടി ഉൾപ്പെടുത്താൻ അപേക്ഷ. പോളിറ്റ്ബ്യൂറോ അത് അംഗീകരിച്ചു ...അത്രതന്നെ ..

1: തുർത്തുക്, മണാലി റോഡിൽ നിന്നും 10-30 കിലോമീറ്റർ ഉള്ളിൽ പോയി വന്നാൽ മതി, അടുത്തല്ലേ പോയി കളയാം. 2: ഹാൻലെ ഭാരതത്തിൻറെ സ്പെയ്സ് ഒബ്സർവേറ്ററി നിൽക്കുന്ന സ്ഥലമാണ്. ദേശീയ ബോധം എണീറ്റ് നിന്ന് സല്യുട്ട് അടിച്ചു , വളരെ അടുത്താണ്ത്രേ പോയേ പറ്റൂ ..ഓക്കേ, പോയി കളയാം. നമ്പർ ടൂ ഓഫ് പാക്ക് കുഞ്ഞൂട്ടനു ഒരു ചെറിയ അഭിപ്രായം കൂടി വേണം അടുത്താണ് പങ്ങൊങ് തടാകം, ചൈന ഓരോദിവസവും കയ്യേറി കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്ത്രേ ഇപ്പൊ കണ്ടില്ലെങ്കിൽ പിന്നെ കാണാൻ പറ്റുമെന്ന് ഒരു ഉറപ്പുമില്ല ,പോവാതിരിക്കാൻ പറ്റില്ല .

ഇനി മാറ്റങ്ങളൊന്നും നമ്മൾ ഏറ്റെടുക്കില്ല സത്യം!.

അജണ്ട നമ്പർ ടു എപ്പോഴാണ് പോകേണ്ടത് 

കുഞ്ഞുകുട്ടി പരാധീനക്കാരായ ഞങ്ങൾ മൂന്നുപേർക്കും സ്കൂൾ തുറക്കുന്നതിന് മുന്നേ പോയി വരണം , പക്ഷേ കേളന് അങ്ങനെ ഒരു ദൗർബല്യങ്ങളും ഇല്ല ,ഒറ്റയാൻ ഭാഗ്യവാൻ .

അപ്പോൾ ഗുരുതരമായ വേറൊരു പ്രശ്നം. ലെ മണാലി highway മഞ്ഞുവീഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ഗതാഗതയോഗ്യമാക്കി തുറന്നു കൊടുത്തിട്ടില്ല. പണി പാളി!അതിൻറെ കാര്യങ്ങൾക്കായി പിന്നെ പരക്കംപാച്ചിൽ. ഹിമാലയം കണ്ടുപിടിച്ച ജ്ഞാനികൾ രണ്ടുപേർ അത് ഏറ്റെടുത്തു.

ആ സമയം മുതലാക്കി ഞാൻ ഹിമാലയം വരെ ഒന്നു പോയി നോക്കി . ഏത് നമ്മുടെ ഗോകുൽൻറെ കൂടെ. ലേയിൽ നിന്ന് തുർത്തുക് വരെ 200 കിലോമീറ്റർ., അടുത്ത ആണെന്ന് പറഞ്ഞു പറ്റിച്ചു. അതിൽ കാര്യം ഇല്ലെടോ 400 കിലോമീറ്റർ വരെ ഓടിക്കുന്ന കേളന് 200 നോട് പുച്ഛം. എന്നാലും ഹിമാലയം എന്നൊക്കെ പറയുമ്പോൾ... അപ്പോൾ നോക്കാം എന്നുകരുതി പിന്നെയും മുന്നോട്ട് . തുർത്തുക് മുതൽ പങ്ങൊങ് വരെ 300 കിലോമീറ്റർ... സ്വാഹ! അത് ഒരിക്കലും സാധ്യമല്ല വഴിയിൽ ഇടയ്ക്ക് എവിടെയെങ്കിലും തങ്ങണം. പിന്നെയും പോളിറ്റ്ബ്യൂറോ വിളിച്ചു. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഹെമിസ് എന്നൊരു ഒരു മൊണാസ്ട്രി ഉണ്ട് അതല്ലാതെ ആ വഴിയിൽ കാര്യമായി ഒന്നും കാണ്മാനില്ല. കേളൻ വീറ്റോ ചെയ്തു. മൊണാസ്ട്രി ഭക്ഷണം കേളന് പറ്റില്ലത്രേ. അപ്പോഴാണ് വഴിയിൽ തണുത്ത മരുഭൂമിയായ ഹുന്തർ കണ്ടത്. അത് തുർത്തുക്ൽ നിന്നും നൂറു കിലോമീറ്റർ ഉണ്ട്.

രണ്ടാം ദിവസം തുർത്തുക് കണ്ടു ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ഇറങ്ങുക സാവധാനം ഹുന്തർ എത്തി താമസിക്കുക. അവിടെ അന്നുതന്നെ കറങ്ങി പിറ്റേന്ന് അതിരാവിലെ പങ്ങൊങ് ലക്ഷ്യമാക്കി വിടുക. 250 കിലോമീറ്റർ ,പക്ഷേ ഒപ്പിക്കാം. പങ്ങൊങ് തടാകക്കരയിൽ കൂടെ ചുസുൽ വന്നു ഹൈവേ പിടിച്ച് നേരെ ഹാൻലെ. 320 കിലോമീറ്റർ ഉണ്ട്. നടക്കുമോ ?ആർക്കുമില്ല ഉറപ്പ്. നോക്കാം, പറ്റിയില്ലെങ്കിൽ സന്ധ്യാനേരത്ത് എത്തുന്നിടത്ത് സ്റ്റേ. പങ്ങൊങ് കണ്ടിട്ട് ഒരു 11 മണിക്ക് എങ്കിലും ഇറങ്ങണം എങ്കിലേ എത്തും എന്നൊരു പ്രതീക്ഷ ഉള്ളു. എന്തായാലും ഒരു ദിവസം റിസേർവ് വിട്ടേക്ക്.

ഇനി കാര്യമായി സ്ഥലങ്ങളൊന്നും ലിസ്റ്റിൽ ഇല്ല 500 കിലോമീറ്റർ ഉണ്ട് മണാലിക്ക് . രണ്ടുമൂന്നു ദിവസം കൊണ്ട് എത്താം. ഓ... അപ്പോ ഏഴു ദിവസം മതി ... അടിപൊളി . അപ്പോഴാണ് ആണ് ഹാൻലെ നിന്നും മണാലിക്ക് പോകുന്ന വഴിയിൽ ഒരു നീലപൊട്ട്. ത്സോ മോരിരി തടാകം. ലഡാക്കി ഭാഷയിൽ ത്സോ  എന്നാൽ തടാകം എന്നാണത്രെ ...ത്സോ  മോരിരി , പങ്ങൊങ് ത്സോ എന്നിങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യണം. എങ്കിൽപ്പിന്നെ മോരിരി വഴി ആക്കാം ഒരു ദിവസം കൂടി കൂടും. 8 ദിവസം, ഒമ്പതാം ദിവസം ഡൽഹി അന്നുതന്നെ കേരളം ... ഹോ സൂപ്പർ ....അല്ലേ

പ്ലാൻ അപ്പ്രൂവ്ഡ്

അപ്പോഴേക്കും അൻവർ മദോഷ് എന്നൊരു ടൂർ ഓപ്പറേറ്റർനെ നമ്പർ ടു കുഞ്ഞൂട്ടൻ ഒപ്പിച്ചു. അയാൾക്ക് നമ്മുടെ പ്ലാൻ അയച്ചുകൊടുത്തു . ഉടൻ വന്നു മറുപടി .ലേ കാണാതെ നിങ്ങൾ എന്ത് ലഡാഖ് ആണ് പ്ലാൻ ചെയ്യുന്നേ .ഹെമിസ് , ശാന്തിസ്തൂപം ,തിക്‌സേ ലാമായുരു എന്നിവ കാണാതെ നിങ്ങൾ എന്ത് കാണാൻ ആണ് വരുന്നത് . മാത്രമല്ല ലെയിൽ വന്നു ഇറങ്ങിയാൽ  ഉടൻ  അങ്ങ് പോകാമെന്നു വിചാരിക്കണ്ട ,അക്യൂട്ട് മൗണ്ടൈൻ സിക്ക്നെസ്സ് അടിച്ചു കാഞ്ഞു പോവും . ഒരു ദിവസമെങ്കിലും വേണം വേണം ശരീരത്തിന് കാലാവസ്ഥയുമായി ആയി പൊരുത്തപ്പെടാൻ. മാത്രമല്ല നിങ്ങൾ പോകുവാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന മിക്ക സ്ഥലങ്ങളും ഇന്നർ ലൈൻ പെർമിറ്റ് വേണ്ടതാണ്. അത് കിട്ടാൻ ഒരു ദിവസം വേണം. ദോഷം പറയരുതല്ലോ മദോഷ് ശരിക്കും പേടിപ്പിച്ചു. കൗണ്ടർ മറിഞ്ഞു 9..10..11..12 ദിവസം. വേറെ വഴിയില്ല . എന്തായാലും ഇറങ്ങിത്തിരിച്ചു ഹിമാലയത്തിനോട് ഒരു ചെറിയ പേടി തോന്നി തുടങ്ങി. അതുകൊണ്ട് ബഹുമാനപൂർവ്വം ഒരു ദിവസം കൂടി അധികം ഇട്ടു , 14 ദിവസം ...തദാസ്തു!

റൂട്ട് റെഡി

ഒന്നാം ദിനം ലേ ഇറങ്ങി വിശ്രമം,  രണ്ടാം ദിവസം ലാമായുരു, അൽച്ചി  മൊണാസ്റ്ററി പോയി തിരികെ വരുക ലെയിൽ തന്നെ സ്റ്റേ.  മൂന്നാം ദിവസം യാത്ര തുടങ്ങുക ആദ്യം തുർത്തുക് അവിടെ തങ്ങി, നാലാം  ദിവസം ഉച്ചക്ക് ശേഷം തിരികെ  ഹുന്തർ  വരുക തങ്ങുക, അഞ്ചാം   ദിവസം എത്രയും നേരത്തെ പാങ്കോങിന് വെച്ചുപിടിക്കുക , ശ്യോക് നദിയുടെ കരയിലൂടെ ഒരു ദീർഘയാത്ര  , പാങ്ങോഗ് എത്തി അവിടെ തങ്ങി പിറ്റേ ദിവസം 11 മണിയോടു കൂടി ഇറങ്ങുക, ചുസുൽ വഴി ഹാൻലെ  ഏഴാം ദിവസം മോരിരി എത്തുക. അവിടെ കർസോക് ഗ്രാമത്തിൽ തങ്ങി, പിറ്റേദിവസവും  സുധീർഘയാത്ര, ജിസ്പ ,കീലോങ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ തങ്ങി,  പതിനൊന്നാം  ദിവസം മണാലി  . 

ഇതാണ് പ്ലാൻ .

-----------------------------------------------------------------------

റൂട്ട് മാപ് റെഡി. ലെ മണാലി റൂട്ടിലെ ചുവന്ന മലകൾ അതിരിടുന്ന

പച്ചപ്പു നിറഞ്ഞ  പ്രദേശം മിരു മുതൽ  ഗ്യാ   വരെയുള്ള ഭൂവിഭാഗം പച്ച ബിർച് മരങ്ങളും ചുവന്ന കുന്നുകളും കൂടി ചേർന്നു വളരെ മനോഹരം ആണ്.  പക്ഷെ അത് ഒഴിവാക്കാതെ നിവർത്തിയില്ല .

11  ദിവസം   1500 കി.മി . ശരാശരി  വേഗം മണിക്കൂറിൽ 25 കിമി മാത്രം.

ഇത്തരുണം DevilsOnWheels എന്ന സാമൂഹ്യ സംഘടനയുടെ അതുല്യമായ വിവരശേഖരം കുറച്ചൊന്നുമല്ല  സഹായിച്ചത് . അവരോടു നന്ദിയും കൃതജ്ഞതയും രേഖപെടുത്തിക്കൊള്ളുന്നു

-----------------------------------------------------------------------------

Vivek Pradhan was not a happy man.
Even the plush comfort of the air-conditioned compartment of the Shatabdhi express could not cool his frayed nerves. He was the Project Manager and still not entitled to air travel. It was not the prestige he sought; he had tried to reason with the admin person, it was the savings in time. As PM, he had so many things to
do!! He opened his case and took out the laptop, determined to put the time to some good use. "Are you from the software industrysir," the man beside him was staring appreciatively at the laptop. Vivek glanced briefly and mumbled in affirmation, handling the laptop nowwith exaggerated care and importance as if it were an expensive car. "You people have brought so much advancement to the country, Sir. Today everything is getting computerized. " "Thanks," smiled Vivek, turning around to give the man a look. He always found it difficult to resist appreciation. The man was young and stockily built like a sportsman. He looked simple and strangely out of place in that little lap of luxury like a small town boy in a prep school. He probably was a railway sportsman making the most of his free traveling pass. "You people always amaze me," the
man continued, "You sit in an office and write something on a computer and itdoes so many big things outside." Vivek smiled deprecatingly. Naive ness demanded reasoning not anger. "It is not as simple as that my friend. It is not just a question of writing a few lines. There is a lot of process that goes behind it." For a moment, he was tempted to explain the entire Software Development Lifecycle but restrained himself to a single statement. "It is complex, very complex." "It has to be. No wonder you people are so highly paid," came the reply. This was not turning out as Vivek had thought. A hint of belligerence crept into his so far affable, persuasive tone. " Everyone just sees the money. No one sees the amount of hard work we have to put in. Indians have such a narrow concept of hard work. Just because we sit in an air-conditioned office, does not mean our brows do not sweat. You exercise the muscle; we exercise the mind and believe me that is no less taxing." He could see, he had the man where he wanted, nd it was time to drive home the point. "Let me give you an example. Take this train. The entire railway reservation system is computerized. You can book a train ticket between any two stations from any of the hundreds of computerized booking centers across the country. Thousands of transactions accessing a single database, at a time concurrently;data integrity, locking, data security. Do you understand the complexity in designing and coding such a system?" The man was awestruck; quite like a child at a planetarium. This was something big and beyond his imagination. "You design and code such things." "I used to," Vivek paused for effect, "but now I am the Project Manager." "Oh!" sighed the man, as if the storm had passed over, "So your life is easy now." This was like the last straw for Vivek. He retorted, "Oh come on, does life ever get easy as you go up the ladder. Responsibility only brings more work. Design and coding! That is the easier part. Now I do not do it, but I am responsible for it and believe m , that is far more stressful. My job is to get the work done in time and with the highest quality. To tell you about the pressures, there is the customer at one end, always changing his requirements, the user at the other, wanting something else, and your boss, always expecting you to have finished it yesterday." Vivek paused in his diatribe, his belligerence fading with self-realization. What he had said, was not merely the outburst of a wronged man, it was the truth. And one need not get angry while defending the truth. "My friend," he concluded triumphantly, "you don't know what it is to be in the Line of Fire" . The man sat back in his chair, his eyes closed as if in realization. When he spoke after sometime, it was with a calm certainty that surprised Vivek. "I know sir.... I know what it is to be in the Line of Fire......." He was staring blankly, as if no passenger, no train existed, just a vast expanse of time. "There were 30 of us when we were ordered to capture Point 4875 in the cover of the night. The enemy was firing from the top. There was no knowing where the next bullet was going to come from and for whom. In the morning when we finally hoisted the tricolour at the top only 4 of us were alive." "You are a...?" "I am Subedar Sushant from the 13 J&K Rifles on duty at Peak 4875 in Kargil. They tell me I have completed my term and can opt for a soft assignment. But, tell me sir, can one give up duty just because it makes life easier. On the dawn of that capture, one of my colleagues lay injured in the snow, open to enemy fire while we were hiding behind a bunker. It was my job to go and fetch that soldier to safety. But my captain sahib refused me permission and went ahead himself. He said that the first pledge he had taken as a Gentleman Cadet was to put the safety and welfare of the nation foremost followed by the safety and welfare of the men he commanded... ....his own personal safety came last, always and every time." "He was killed as he shielded and brought that injured soldier into the bunker. Every morning thereafter, as we stood guard, I could see him taking all those bullets, which were actually meant for me. I know sir....I know, what it is to be in the Line of Fire." Vivek looked at him in disbelief not sure of how to respond. Abruptly, he switched off the laptop. It seemed trivial, even insulting to edit a Word document in the presence of a man for whom valor and duty was a daily part of life; valour and sense of duty which he had so far attributed only to epical heroes. The train slowed down as it pulled into the station, and Subedar Sushant picked up his bags to alight. "It was nice meeting you sir." Vivek fumbled with the handshake. This hand... had climbed mountains, pressed the trigger, and hoisted the tricolour. Suddenly, as if by impulse, he stood up at attention and his right hand went up in an impromptu salute. It was the least he felt he could do for the country. PS:- The incident he narrated during the capture of Peak 4875 is a true-life incident during the Kargil war. Capt.Batra sacrificed his life while trying to save one of the men he commanded, as victory was within sight. For this and various other acts of bravery, he was awarded the Param Vir Chakra, the nation's highest military award.